Een prieel in de tuin geeft je een beschutte plek om te zitten, te lezen of met vrienden te eten, en het is vaak het mooiste punt van de hele tuin. In dit artikel lees je wat een prieel precies is, welke soorten en materialen er zijn, wat het ongeveer kost en hoe je zelf een houten prieel bouwt.
Wat is een prieel?
Een prieel is een vrijstaand tuinbouwwerk met een open karakter. Meestal heeft het een dak, palen op de hoeken en open of half open zijkanten, vaak met latwerk waar planten tegenop groeien. Bekende vormen zijn het vierkante prieel en het zes- of achthoekige prieel met een puntdak. Een groot, open prieel wordt ook wel paviljoen of tuinpaviljoen genoemd.
Een prieel staat meestal ergens midden in of achter in de tuin, los van het huis. Het is bedoeld als rustplek: een bankje, een tafeltje, een paar stoelen en klaar.
Verschil prieel en pergola
Het verschil tussen een prieel en een pergola zit vooral in het dak en de functie. Een pergola is een open constructie van staanders en liggers zonder dichte dakbedekking. Hij dient vooral als frame voor klimplanten of een schaduwdoek en staat vaak boven een terras of pad. Een prieel heeft doorgaans wel een (gedeeltelijk) dicht dak en voelt meer als een kamertje in de tuin.
Verschil met een overkapping
Een overkapping is functioneler: een dichte dakconstructie, vaak tegen de achtergevel, om droog buiten te zitten of iets te stallen. Een prieel is kleiner en sfeervoller en staat juist los van het huis. Wil je vooral een droge plek direct aan huis, lees dan meer over een overkapping in de tuin.
Soorten prieel en materialen
Priëlen zijn er in alle maten, van een smalle rozenboog met bankje tot een paviljoen van vier bij vier meter. Het materiaal bepaalt grotendeels de uitstraling, het onderhoud en de prijs.
Houten prieel
Hout is de meest gekozen variant. Geïmpregneerd grenen of vuren is betaalbaar en makkelijk te bewerken, maar vraagt om de paar jaar een beits- of olielaag. Hardhout en douglas zijn duurzamer van zichzelf; douglas vergrijst mooi als je het onbehandeld laat. Hout voelt warm aan en past bij vrijwel elke tuinstijl.
Metalen prieel
Metalen priëlen zijn vaak sierlijk en luchtig, met bogen en krullen. Gepoedercoat staal of smeedijzer is sterk en neemt weinig ruimte in, waardoor het mooi werkt in een romantische of kleine tuin. Aluminium roest niet en is licht, maar ook minder stevig bij harde wind. Let bij staal op de afwerking: beschadigde coating kan gaan roesten.
Kant-en-klaar, bouwpakket of zelf ontwerpen
- Kant-en-klaar of bouwpakket: de onderdelen zijn op maat gezaagd en voorgeboord. Je zet het met twee mensen in één tot twee dagen in elkaar.
- Zelf ontwerpen en bouwen: je bepaalt zelf maat, vorm en houtsoort. Meer werk, maar het prieel past precies in je tuin.
- Laten plaatsen: een hovenier of timmerman doet fundering en montage. Handig bij een groot of zwaar prieel.
De juiste plek voor je prieel
Een prieel werkt het best op een plek waar je ook echt graag zit. Kijk dus eerst een paar dagen waar de zon komt en waar het uit de wind is. Veel mensen kiezen voor de verste hoek van de tuin, zodat je vanuit het prieel terugkijkt op de rest van de tuin en het huis.
- Kies een vlakke, goed afwaterende ondergrond; een natte plek maakt houten palen kwetsbaar.
- Houd afstand tot grote bomen: vallende takken, bladeren en wortels zijn lastig.
- Denk aan privacy: de tuin van de buren hoeft niet direct in je zithoek te kijken.
- Zorg voor een prettige route ernaartoe, bijvoorbeeld met staptegels in de tuin.
Wat kost een prieel?
De prijs hangt af van formaat, materiaal, dak en of je zelf monteert. Onderstaande bedragen zijn een indicatie voor 2026, inclusief btw. Bij een prieel met een dicht dak komen er kosten voor dakbedekking bij, zoals shingles of EPDM.
| Type prieel | Indicatie prijs | Opmerking |
|---|---|---|
| Metalen rozenprieel of tuinboog met bank | € 100 – € 500 | Open, geen dak |
| Houten bouwpakket (ca. 3 x 3 m, vuren) | € 1.000 – € 2.000 | Zelf monteren |
| Groter houten paviljoen (4 x 4 m of zeshoekig) | € 1.700 – € 4.000 | Vaak zwaardere palen |
| Hardhouten prieel | € 2.500 – € 6.000 | Weinig onderhoud |
| Montage door een vakman | € 600 – € 1.500 | Bovenop de aanschafprijs |
Reken daarnaast op een paar honderd euro voor fundering (betonpoeren of grondankers), schroeven, beits en eventueel een vloer van tegels of vlonderplanken.
Prieel bouwen zonder vergunning?
In veel gevallen mag je een prieel vergunningsvrij bouwen. Het telt als bijbehorend bouwwerk en valt onder de landelijke regels van de Omgevingswet. Grofweg geldt: je bouwt in het achtererfgebied (achter het huis, niet aan de straatkant), het prieel blijft verder dan vier meter van het huis maximaal drie meter hoog, en je blijft binnen de maximale oppervlakte aan bijgebouwen voor jouw perceel.
Gemeenten kunnen in hun omgevingsplan wel afwijkende regels hebben, en bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden extra eisen. Doe daarom altijd de vergunningcheck in het Omgevingsloket voordat je begint. Dat kost een paar minuten en voorkomt gedoe achteraf.
Stappenplan: zelf een houten prieel bouwen
Prieel bouwen is goed te doen als je een beetje handig bent en een helper hebt. Dit stappenplan gaat uit van een vierkant houten prieel van ongeveer drie bij drie meter met een schuin of puntdak.
- Maak een tekening. Bepaal maat, hoogte en dakvorm. Reken uit hoeveel palen, liggers en dakhout je nodig hebt. Palen van 9 x 9 of 12 x 12 cm zijn gebruikelijk.
- Zet de plek uit. Markeer de hoekpunten met piketpaaltjes en een touw. Controleer of de diagonalen even lang zijn, dan is je prieel haaks.
- Maak de fundering. Graaf per hoekpaal een gat van zo’n 60 tot 80 cm diep en stort een betonpoer, of gebruik stevige grondankers. Zet het hout nooit direct in de grond, dan rot het snel.
- Plaats de palen. Zet de palen met paalvoeten op de poeren. Stel ze met een waterpas loodrecht af en zet ze tijdelijk vast met schoren.
- Monteer de liggers. Verbind de bovenkant van de palen met liggers rondom. Schuine hoekschoren tussen paal en ligger geven het prieel extra stabiliteit.
- Bouw het dak. Plaats de dakspanten of sporen, schroef er dakbeschot op en werk het af met shingles, EPDM of een open lattendak voor klimplanten.
- Werk de zijkanten af. Kies voor latwerk, een borstwering of een bankje tussen twee palen. Laat minstens één kant open voor een vrije doorkijk.
- Bescherm het hout. Behandel het hout met beits of olie, tenzij je kiest voor een houtsoort die mooi vergrijst. Schroef het meubilair pas daarna op zijn plek.
Ga je zagen en boren in een woonwijk, houd dan rekening met de buren. Lees bijvoorbeeld tot hoe laat je mag klussen voordat je ’s avonds nog even doorgaat.
Tip: Gebruik roestvaste schroeven en bouten (verzinkt of rvs). Gewone schroeven gaan in buitenhout roesten en geven lelijke zwarte strepen.
Je prieel aankleden met klimplanten
Een prieel wordt pas echt sfeervol als er planten tegenaan groeien. Plant ze aan de buitenkant van de palen in een flink plantgat met goede tuinaarde, en leid de eerste scheuten met zachte bindband naar het latwerk.
- Klimrozen: klassiek en geurig. Kies een remontante soort, die bloeit de hele zomer door.
- Clematis: houdt van een zonnige kop en koele voeten. Zet wat lage planten of een tegel over de voet.
- Kamperfoelie: geurt heerlijk op zomeravonden en trekt vlinders en bijen aan.
- Druif: geeft in de zomer schaduw en in de herfst trossen, maar wordt groot en vraagt om snoeiwerk.
- Wisteria (blauwe regen): spectaculair, maar zwaar. Alleen geschikt voor een stevig prieel.
Wil je ook in de winter wat groen rond je zithoek? Combineer de klimplanten dan met een of twee groenblijvende bomen voor een kleine tuin. Een paar lantaarns, een buitenkleed en zachte kussens maken het af.
Veelgestelde vragen
Vaak niet. Een prieel in het achtererfgebied dat binnen de landelijke maten blijft, is meestal vergunningsvrij. Je gemeente kan wel eigen regels hebben, dus doe altijd eerst de vergunningcheck in het Omgevingsloket.
Een pergola is een open frame van palen en liggers zonder dicht dak, vooral bedoeld voor klimplanten of een schaduwdoek. Een prieel staat los in de tuin en heeft meestal wel een (gedeeltelijk) dicht dak, waardoor het meer beschutting geeft.
Een houten bouwpakket van ongeveer drie bij drie meter kost als indicatie 1.000 tot 2.000 euro. Grotere of hardhouten priëlen kosten 2.500 tot 6.000 euro, en voor montage door een vakman betaal je daarnaast ongeveer 600 tot 1.500 euro.
Een bouwpakket zet je met twee personen meestal in één tot twee dagen in elkaar. Bouw je helemaal zelf vanaf een eigen ontwerp, reken dan op een paar weekenden inclusief fundering en het afwerken van het hout.
Klimrozen, clematis en kamperfoelie zijn populaire keuzes omdat ze mooi bloeien en niet te zwaar worden. Druif en blauwe regen zijn ook mogelijk, maar die worden groot en zwaar en vragen om een stevige constructie.
