Wil je ook in de winter iets groens zien vanuit je raam? Dan zijn groenblijvende bomen voor een kleine tuin een slimme keuze. Ze geven het hele jaar structuur en privacy, zonder dat je bladeren hoeft te harken. In dit artikel lees je welke soorten klein blijven, waar je op let en hoe je zo’n boom stap voor stap plant.
Waarom een groenblijvende boom in een kleine tuin?
In een kleine tuin telt elke vierkante meter. Een kale boom ziet er vijf maanden per jaar uit als een bos takken, terwijl een groenblijvende soort ook in januari een groen accent geeft. Dat maakt de tuin vanuit huis gezelliger en geeft meteen meer diepte.
Daarnaast werkt een groenblijvende boom als natuurlijke privacyscherm. Een boom op stam houdt de inkijk van een bovenverdieping tegen, terwijl je onder de kroon nog gewoon ruimte hebt voor een bankje of borders. Ook vogels zijn er blij mee: ze schuilen in de winter graag in dicht, groen blad.
Toch is niet elke groenblijvende boom geschikt. Veel coniferen en eiken groeien op den duur uit tot reuzen. Kies daarom bewust voor een boom voor een kleine tuin die van nature compact blijft of die zich goed laat snoeien.
Waar let je op bij het kiezen?
Voordat je naar een kwekerij gaat, is het handig om een paar dingen op een rijtje te zetten. Zo voorkom je dat je over vijf jaar een boom hebt die het hele terras overschaduwt.
- Eindhoogte en -breedte: kijk naar de maat na tien tot vijftien jaar, niet naar de maat in de pot.
- Standplaats: ligt je tuin op het noorden of het zuiden? Sommige soorten willen volle zon, andere verdragen schaduw.
- Winterhardheid: mediterrane soorten zoals olijf en aardbeiboom hebben een beschutte plek nodig.
- Vorm: een boom op stam neemt beneden weinig ruimte in, een zuilvorm is smal maar hoog.
- Onderhoud: wil je één keer per jaar snoeien, of liever helemaal niet?
12 groenblijvende bomen voor een kleine tuin
Hieronder vind je twaalf soorten die het goed doen in Nederlandse tuinen. De maten zijn een indicatie van de hoogte en breedte na zo’n tien tot vijftien jaar. Bij bomen op stam hangt de hoogte ook af van de stamlengte die je koopt en van hoe vaak je snoeit.
| Boom | Hoogte (indicatie) | Breedte (indicatie) | Standplaats |
|---|---|---|---|
| Glansmispel op stam (Photinia ‘Red Robin’) | 2–3 m | 1–1,5 m | Zon tot halfschaduw, beschut |
| Laurierkers op stam (Prunus laurocerasus) | 2–3 m | 1–1,5 m | Zon tot schaduw |
| Portugese laurier op stam (Prunus lusitanica) | 2,5–4 m | 1,5–2 m | Zon tot halfschaduw |
| Olijfwilg op stam (Elaeagnus ebbingei) | 2–3 m | 1,5–2 m | Zon tot schaduw, windbestendig |
| Hulst ‘Nellie R. Stevens’ (Ilex) | 4–6 m | 2–3 m | Zon tot schaduw |
| Magnolia grandiflora ‘Little Gem’ | 4–6 m | 2–3 m | Zon, beschut |
| Aardbeiboom ‘Compacta’ (Arbutus unedo) | 2–3 m | 1,5–2 m | Zon, beschut |
| Olijfboom (Olea europaea) | 2–4 m | 1,5–2,5 m | Volle zon, beschut |
| Grove den ‘Watereri’ (Pinus sylvestris) | 3–5 m | 2–3 m | Zon |
| Taxus op stam of als bolvorm (Taxus baccata) | 2–3 m | 1–1,5 m | Zon tot diepe schaduw |
| Zuilconifeer ‘Smaragd’ (Thuja occidentalis) | 4–5 m | 1–1,5 m | Zon tot halfschaduw |
| Zuiljeneverbes ‘Hibernica’ (Juniperus communis) | 3–4 m | 0,5–1 m | Zon, droge grond |
Bomen op stam
Glansmispel, laurierkers, Portugese laurier en olijfwilg worden vaak als bolvormige boom op stam verkocht. De kroon houd je met één of twee snoeibeurten per jaar op maat. De rode jonge blaadjes van de glansmispel geven in het voorjaar extra kleur, de Portugese laurier heeft fijner en donkerder blad.
Sierlijke solitairen
Wil je één blikvanger, kies dan voor een Magnolia ‘Little Gem’ of een aardbeiboom. De magnolia draagt grote, geurende witte bloemen in de zomer. De aardbeiboom bloeit in de herfst en draagt tegelijk rode vruchtjes. Beide houden van een warme, beschutte plek bij een muur of schutting.
Smalle zuilvormen
Heb je echt weinig ruimte, dan zijn zuilvormen ideaal. Een zuiljeneverbes of Thuja ‘Smaragd’ wordt nauwelijks een meter breed. Ze geven verticale accenten en werken goed in een rij langs de erfgrens.
Wortels en afstand tot de erfgrens
Een boom planten mag in Nederland niet zomaar overal. Het Burgerlijk Wetboek (artikel 5:42) bepaalt dat bomen minstens 2 meter van de erfgrens moeten staan. Voor heesters en heggen geldt een minimale afstand van 0,5 meter. Je meet vanaf het midden van de stam.
Er zijn uitzonderingen. Een gemeentelijke verordening of plaatselijke gewoonte kan een andere afstand voorschrijven. Daarnaast mag je dichter bij de grens planten als je buren daar schriftelijk mee instemmen, of als de boom niet boven een scheidingsmuur of schutting uitkomt. Leg afspraken met de buren altijd op papier, want een nieuwe eigenaar kan er anders later bezwaar tegen maken.
Let ook op de wortels. De meeste soorten in de tabel hebben een relatief compact wortelstelsel, maar houd toch zo’n 2 tot 3 meter afstand tot funderingen, rioleringen en kabels. Overhangende takken van jouw boom mag de buurman je laten verwijderen, dus snoei op tijd.
Onderhoud van groenblijvende bomen
Groenblijvend betekent niet onderhoudsvrij. Ook deze bomen verliezen af en toe oud blad, alleen geleidelijk in plaats van in één keer in de herfst. Met een paar vaste klusjes per jaar houd je ze mooi.
- Snoeien: bomen op stam snoei je in het late voorjaar en eventueel nog eens in de nazomer. Gebruik bij grootbladige soorten zoals laurier een snoeischaar in plaats van een heggenschaar, dan krijg je geen bruine randen.
- Water geven: vooral de eerste twee jaar en in droge periodes. Groenblijvende bomen verdampen ook in de winter water, dus geef bij langdurige droogte en vorstvrij weer ook dan wat water.
- Voeden: in het voorjaar een laagje compost of organische mest rond de stam is meestal genoeg.
- Winterbescherming: mediterrane soorten in pot zet je bij strenge vorst tegen een muur, en je pakt de pot in met jute of noppenfolie.
Tip: Bruine bladeren aan de zonkant na een koude, zonnige winter? Dat is vaak vorstschade door uitdroging, niet een ziekte. Knip de bruine delen in het voorjaar weg; meestal loopt de boom gewoon weer uit.
Stappenplan: zo plant je een groenblijvende boom
De beste plantperiode voor groenblijvende bomen is de vroege herfst (september tot en met november) of het voorjaar (maart en april). De grond is dan vochtig en de wortels hebben tijd om aan te slaan voor de zomer. Plant nooit bij vorst of in een natte, dichtgeslagen bodem.
- Bepaal de plek. Houd rekening met de eindmaat, de schaduw die de boom later geeft en de afstand tot de erfgrens.
- Zet de kluit in water. Dompel een boom met potkluit een halfuur onder in een emmer water tot er geen luchtbelletjes meer opstijgen.
- Graaf het plantgat. Maak het gat twee keer zo breed als de kluit en net zo diep. Maak de bodem en de wanden los met een spitvork.
- Verbeter de grond. Meng de uitgegraven aarde met wat compost. Op zware klei werk je wat grof zand door het plantgat voor een betere afwatering.
- Plaats de boompaal. Sla een paal schuin of naast de kluit in de grond, aan de kant waar de wind meestal vandaan komt, zonder de wortels te beschadigen.
- Zet de boom op hoogte. De bovenkant van de kluit komt gelijk met het maaiveld. Te diep planten is een veelgemaakte fout die tot stamrot kan leiden.
- Vul aan en trap aan. Vul het gat met de verbeterde grond en druk alles stevig aan, zodat er geen holtes overblijven.
- Bind de boom vast. Gebruik een boomband in een achtvorm, zodat de stam niet tegen de paal schuurt.
- Geef flink water. Geef direct na het planten een paar gieters water, ook als het regent. Houd de grond het eerste jaar vochtig.
- Mulch de grond. Een laag van een paar centimeter boomschors of compost rond de stam houdt vocht vast en remt onkruid.
Bomen voor in de tuin combineren
Wil je meer dan één boom? In een kleine tuin werkt herhaling vaak beter dan veel verschillende soorten. Twee of drie dezelfde bomen op stam langs een pad of terras geven rust en een strak beeld.
Combineer je groenblijvende boom met een vaste plantenborder of seizoensbloeiers eronder. Onder een boom op stam groeien schaduwplanten zoals varens en vrouwenmantel prima. Zo blijft de tuin in de winter groen en heb je in de zomer toch kleur. Ook bij het kiezen van bomen voor in de tuin geldt: liever één goede soort op de juiste plek dan een te volle tuin.
Veelgestelde vragen
Een taxus of glansmispel op stam blijft door snoei goed op een hoogte van 2 tot 3 meter. Wil je iets smals, dan is een zuiljeneverbes een goede keuze, want die wordt nauwelijks breder dan een meter.
Volgens artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek moet een boom minstens 2 meter van de erfgrens staan, en een heester of heg minstens 0,5 meter. Dichterbij mag als je buren schriftelijk toestemming geven, als een lokale regel iets anders bepaalt of als de boom niet boven de schutting of muur uitkomt.
Het beste plant je in de vroege herfst (september tot en met november) of in het voorjaar (maart en april). De grond is dan vochtig en de wortels slaan goed aan voordat het droog of koud wordt.
Ja, veel soorten zoals olijf, laurier op stam en taxus doen het goed in een grote pot. Kies een pot van minstens 50 tot 60 centimeter doorsnede met een afvoergat, geef regelmatig water en bescherm de pot bij strenge vorst.
Voor het planten van een boom in je eigen tuin heb je geen vergunning nodig. Wel moet je je aan de afstandsregels tot de erfgrens houden. Voor het later kappen van een grotere boom kan je gemeente wel een vergunning vereisen.
